Dymitr Szostakowicz urodził się w Petersburgu 25 września 1906 roku w zamożnym domu, gdzie muzykowali zarówno rodzice, jak starsza siostra. Rodzina Szostakowiczów od strony ojca miała korzenie polskie. Mały Dymitr początkowo nie chciał uczyć się muzyki, jednak kiedy przekonany przez matkę zaczął lekcje fortepianu w wieku 9 lat, jego muzyczne talenty szybko rozkwitły. Miał słuch absolutny i w ciągu miesiąca grał już proste utwory Mozarta i Haydna. Wtedy też zaczął komponować i bardzo lubił improwizować utwory ilustracyjne, które opatrywał słownymi komentarzami. Studiował w Konserwatorium Petersburskim — harmonię, orkiestrację, kontrapunkt, formy muzyczne i kompozycję u ucznia Rimskiego-Korsakowa, Maksymiliana Steinberga, któremu nie podobało się zainteresowanie Szostakowicza nowymi prądami z Zachodu. Reformy w kierunku bardziej postępowym zostały wprowadzone w konserwatorium przez Wladimira Szczerbakowa i Borisa Asafiewa dopiero pod koniec studiów Szostakowicza. Później studiował grę na skrzypcach i dyrygenturę, a jego niezwykły dar czytania nut i pamięć muzyczna szybko stały się sławne. Swoje pierwsze poważniejsze dzieło, Scherzo fis-moll opus 1 na orkiestrę skomponował w 1919 r., na pierwszym roku studiów. Dążył w tym okresie do łączenia elementów eksperymentalnych z silną dyscypliną kompozytorską, dzięki czemu położone zostały podwaliny dla jego różnorodnego stylu, o nagłych zmianach nastroju i środków wyrazu. W 1923 r. został poddany operacji z powodu gruźlicy gruczołów limfatycznych. Wkrótce po tym zabiegu, jeszcze z zabandażowaną szyją, zdawał egzaminy końcowe z fortepianu, grając m.in. Sonatę Waldsteinowską Ludwiga van Beethovena i Koncert Roberta Schumanna. Po śmierci ojca w 1922 r. rodzina zbiedniała i Dymitr Szostakowicz sam musiał zarabiać, aby pomóc matce. Zarabiał improwizując do niemych filmów, co przy okazji pozwalało mu w naturalny sposób dawać ujście wrodzonemu poczuciu humoru. Wkrótce I Symfonia Szostakowicza, wykonana w 1925 r. w Leningradzie, przyniosła mu sławę światową. W tym okresie w pracy twórczej podążał za najnowszymi zachodnimi prądami, musiał też jednak zająć się pracą zarobkową i od 1928 r. komponował muzykę filmową i baletową, która miała być zgodna z narzuconymi wymogami. W 1932 r. porzucił te prace, powracając do „poważnej” muzyki instrumentalnej. Po udziale w I Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. F. Chopina w Warszawie w 1927 r., na którym nie zdobył żadnej nagrody (choć uzyskał dyplom honorowy i nagrodę pieniężną), zrezygnował z myśli o solistycznej karierze pianistycznej, zajmując się głównie kameralistyką. Pierwszy Kwartet smyczkowy powstał dopiero w 1938 r., kiedy kompozytor był już autorem pięciu symfonii oraz oper i baletów, suit, muzyki filmowej i pieśni. Ważniejsze utwory Szostakowicza to opery Nos (1928 r.), Lady Macbeth mceńskiego powiatu (1932 r.), dwa Koncerty skrzypcowe a-moll i cis-moll (1948 r., 1967 r.), dwa Koncerty wiolonczelowe (1959 r., 1965 r.), Koncert c-moll na fortepian, trąbkę i orkiestrę smyczkową op. 35 (1933 r.), 24 Preludia (1932-33 r.) oraz 24 Preludia i fugi (1951 r.), Romanse do słów poetów japońskich (1928-31 r.), 11 Pieśni żydowskich (1948 r.), 15 Symfonii, z których najczęściej wykonywaną jest Piąta, i 15 Kwartetów smyczkowych, II Koncert fortepianowy (1957 r.). Życie Szostakowicza rozgrywało się w nieustannym borykaniu się z terrorem stalinowskim, naciskami, jakie na niego wywierano, bolesnymi dla niego samego kompromisami i unikami, które miały niszczący wpływ na osobowość artysty. Jego język muzyczny charakteryzuje się niezwykłą siłą emocjonalną. dr Katarzyna Naliwajek-Mazurek
- Wykonawca Russian Philharmonic Orchestra
- Data premiery 2004-01-01
- Nośnik CD
